Dr Lucyna Kirwil
 

Wzorce korzystania z Internetu przez dzieci w wieku 13-15 lat*


Pełne wyniki badań


Podsumowanie badań i wnioski

I. Charakterystyka korzystania z Internetu


1. Miejsca korzystania


1. Młodzież w wieku 13-15 lat najczęściej korzysta z Internetu:
a) w kawiarniach internetowych (56,0%)
b) w szkole (49,4%),
c) w domu na komputerze własnym (40,1%).

2. Nie korzysta z Internetu 4,8% badanych dzieci (N=598).

3. Chłopcy częściej korzystają z Internetu w kawiarniach internetowych (62,9% chłopców, 49,5% dziewcząt), a dziewczęta w szkole (54,3% dziewcząt, 44,1% chłopców) na komputerze rodziców (17,6% dziewczęta, 7,7% chłopcy).

4. Prawie tyle samo chłopców (42,3%) i dziewcząt (38,1%) korzysta z Internetu za pośrednictwem własnego komputera.

5. Z wiekiem chłopcy korzystają rzadziej z komputera własnego, a częściej z komputera w kawiarni internetowej, podczas gdy dziewczęta korzystają rzadziej z komputera rodziców, a częściej z komputera w szkole.

6. Młodzież z Łodzi w porównaniu z młodzieżą z Warszawy częściej korzysta z komputerów w kawiarniach internetowych, podczas gdy młodzież z Warszawy częściej wykorzystuje wszystkie pozostałe miejsca.

7. Nieograniczony dostęp do Internetu ma ponad 45% badanej młodzieży w wieku 13-15 lat.. Odsetek ten nie jest istotnie różny dla płci i wieku badanych, chociaż w starszych grupach mniej chłopców deklaruje nieograniczoność tego dostępu.

Konkluzje:

I. Ponad połowa młodzieży w wieku 13-15 lat korzysta z Internetu za pośrednictwem komputerów dostępnych w miejscach publicznych.

II. Prawie połowa tej młodzieży ma nieograniczony dostęp do Internetu.


2. Częstość korzystania

1. 20% gimnazjalistów korzysta z Internetu codziennie, a 75% korzysta raz lub więcej razy w tygodniu i tylko 5% z nich - rzadziej niż raz w tygodniu.

2. Tylko jeden raz w tygodniu korzysta 32%.


3. Czas korzystania

1. Tylko 6% gimnazjalistów spośród korzystających z Internetu każdego dnia ma z nim kontakt  mniej niż godzinę dziennie.

2. 22% z nich ma kontakt przez 1-2 godziny.

3. Większość (68%) badanej młodzieży ma kontakt z Internetem w czasie do 3 godzin dziennie, ale aż 6%  poświęca na ten kontakt 10-14 godzin dziennie.


4. Pora korzystania

1. Dominująca porą korzystania z Internetu jest wczesny wieczór (do 22.00), jednak
36-41% młodzieży korzysta też z Internetu przez cały dzień.

2. Znaczny odsetek młodzieży w wieku 13-15 lat, bo aż 16% korzysta z Internetu w godzinach nocnych (po 22.00).

3. Chłopcy w porównaniu z dziewczętami częściej korzystają z Internetu rano, przed pójściem do szkoły i bezpośrednio po szkole, a także w nocy, podczas gdy dziewczęta częściej korzystają z niego w szkole i we wczesnych godzinach wieczornych.

4. W Warszawie w porównaniu z Łodzią młodzież częściej korzysta z Internetu w szkole i po 20.00, a nawet po 22.00, podczas gdy w Łodzi – po południu i do 22.00.


5. Zakres wykorzystywania internetowych możliwości


1. Dominującym wzorcem korzystania z Internetu przez młodzież w wieku 13-15 lat jest „czatowanie” (55% badanych), czyli korzystanie dla porozumiewania się z innymi.

2. Nieco mniej popularne jest korzystanie ze stron www (32%).

3. Stosunkowo mało młodzieży preferuje korzystanie z Internetu dla poczty elektronicznej (11%) i dla możliwości dyskusji merytorycznych w klubach i forach dyskusyjnych (2%).

4. Chłopcy preferują korzystanie ze stron www oraz for i klubów dyskusyjnych, podczas gdy dziewczęta korzystanie z czaterii i poczty elektronicznej.

5. Z wiekiem te różnice między chłopcami a dziewczętami rosną dla stron www i poczty elektronicznej.

6. Młodzież z Warszawy i Łodzi nie różni się wzorcem korzystania z Internetu: jednak w Łodzi częstsze jest korzystanie z czaterii i stron www, a w Warszawie z poczty elektronicznej.

Poczta elektroniczna

7. Pocztę elektroniczną ma 65% młodzieży (78% w Warszawie, a mniej, bo 51%, w Łodzi).

Czaterie


8. 65% dziewcząt i 44% chłopców korzysta z czaterii.

9. Dorośli są niepopularni jako partnerzy dyskusji w Internecie (2%).

10. Stosunkowo duży jest odsetek nieznajomych dyskutantów (16%).

11. Młodzież prowadzi dyskusje w Internecie głównie z rówieśnikami (chłopcy) albo ze starszymi kolegami (dziewczęta).


Strony www

12. Badani wykorzystują wiele stron www  - podali czytelne nazwy 213 najczęściej odwiedzanych przez młodzież stron www – powszechnie dostępnych, serwisowych, strony portali oraz strony związane z zainteresowaniami
13. Wśród stron wymienianych jako odwiedzane najczęściej przez młodzież w wieku
13-15 lat znajduje się 16 stron erotycznych, wśród nich niektóre z treściami pornograficznymi


Konkluzje:

I. Wzorce korzystania z Internetu są nieco odmienne dla chłopców i dziewcząt
II. Wzorce korzystania z Internetu przez młodzież są nieco różne dla miast.
III. Niezależnie od płci i miasta młodzież  ma styczność z treściami erotycznymi za pośrednictwem Internetu.
IV. Pozytywnym zjawiskiem jest wykorzystywanie przez młodzież przeważnie portalu opatrzonego filtrem rodzinnym.
II. Funkcje Internetu dla młodzieży w wieku 13-15 lat       

Na podstawie analizy podanych spontanicznie powodów korzystania z Internetu przez młodzież w wieku 13-15 lat z Internetu ustalono, że:

1. Internet pełni cztery podstawowe funkcje w życiu młodzieży w wieku 13-15 lat:
a) rozrywki
b) narzędzia komunikacji
c) źródła wiedzy ogólnej, wiadomości i informacji o charakterze encyklopedycznym i  
     hobbystycznym
d) źródła wiedzy szkolnej i informacji niezbędnych w szkole.

2. Podstawową funkcją Internetu dla badanych jest funkcja rozrywki – dla 38% badanych.

3. Rozrywkowa funkcja Internetu (czyli korzystanie z Internetu głównie dla rozrywki) maleje wraz z wiekiem gimnazjalistów (z 60% w wieku 13 lat do 43% w wieku 15 lat).

4. Funkcje Internetu dla chłopców i dziewcząt są różne.

5. Chłopcy częściej korzystają z niego jako:
a) z rozrywki (gry, filmy)
b) źródła informacji i wiadomości ogólnych, w tym:
c) informacji o seksie.

6. Dziewczęta częściej korzystają z niego jako:
a) ze sposobu komunikacji,
b) źródła wiedzy potrzebnej w szkole,
c) sposobu rozrywki – źródła muzyki i informacji o muzyce,
d) źródła informacji dla zainteresowań i hobby.

7. Osobiście deklarowane zapotrzebowanie na rozrywkę z treściami seksualnymi jest bardzo rzadkie (0,9%), ale spostrzegane u rówieśników bardzo wysokie (58% chłopcy, 25% dziewczęta).

8. Osobiście deklarowane zapotrzebowanie na ten typ rozrywki jest częstsze wśród chłopców (1,7%) niż wśród dziewcząt (0,2%).

9. Treści erotyczne jako preferowany temat dyskusji w czateriach i klubach dyskusyjnych pojawiają się jednak tylko 16% wskazań chłopców i 9% wskazań dziewcząt, mimo ze obie płcie deklarują znaczne zainteresowanie tym tematem w okresie dorastania.

10. Starsi chłopcy w porównaniu z młodszymi deklarują nieco większe zainteresowanie treściami erotycznymi podczas dyskusji internetowych.


Konkluzje:

I. Internet pełni dla młodzieży przede wszystkim funkcję rozrywki: dla chłopców głównie dzięki oferowanym grom i filmom, dla dziewcząt dzięki muzyce.
II. Zapotrzebowanie osobiście deklarowane na treści erotyczne w Internecie jest wielokrotnie niższe od zapotrzebowania przypisywanego rówieśnikom.
III. Zarówno korzystanie z funkcji rozrywkowej, jak informacyjnej Internetu zawiera w sobie w sobie korzystanie z treści erotycznych.


III. Dysfunkcjonalność Internetu dla młodzieży w wieku 13-15 lat 

Sprawdzano, w jakim stopniu różne formy korzystania z Internetu narażają młodzież na przypadkowy kontakt z treściami erotycznymi.

1. 44% badanych, którzy otrzymali zaskakujące listy e-mailowe, wskazywało treści erotyczne, w tym listy od pedofili, propozycje współżycia, oferty prostytutek, pracy w nocnych klubach

2. Takie doświadczenia częściej  miały dziewczęta (52% zaskakujących listów) niż chłopcy (36% zaskakujących listów).

3. Młodzież niezależnie od wieku i płci otrzymuje wiele niepotrzebnych reklam, informacji, fotografii, adresów, numerów telefonów i propozycji spotkań oraz listów od dorosłych, które mogą być źródłem powyższych doświadczeń (od 19% do 83%).

4. Młodzież z Łodzi dostaje więcej tego typu przesyłek e-mailowych (z wyjątkiem biuletynów informacyjnych i reklam).

5. W zależności od płci i wieku 31-45% badanej młodzieży otrzymuje talie zaproszenia i prośby na swój adres e-mailowy, które mogą potencjalnie narażać na kontakt z treściami erotycznymi.

6. Młodzież korzystająca z poczty e-mailowej otrzymuje też przesyłki zawierające niestosowne propozycje: telefony (21%), adresy (25%) i nazwy strony www (44%).

7. Zjawisko to jest powszechniejsze wśród chłopców, niezależnie od ich wieku.

8. Nie miało kontaktu z niepodziewanymi treściami erotycznymi przy korzystaniu z Internetu tylko 36% badanej młodzieży – więcej dziewcząt (46%) niż chłopców (23%).

9. 30% młodzieży miało takie doświadczenia więcej niż 5 razy, w tym 42% chłopców i 20% dziewcząt.

10. Ryzyko niezamierzonego kontaktu z treściami erotycznymi przy korzystaniu z wyszukiwarek internetowych okazało się większe w Łodzi niż w Warszawie, co prawdopodobnie jest związane z miejscem korzystania z Internetu w Łodzi (częściej kawiarnie internetowe).

11. Okazją do kontaktu z treściami erotycznymi jest korzystanie z Internetu w celu zdobycia informacji szkolnych, wiadomości, informacji o muzyce (w przypadku dziewcząt) czy ściąganie plików lub gier (w przypadku chłopców).

12. Najrzadszym powodem otwierania się stron erotycznych jest zapotrzebowanie na te strony.
13. Tylko 5,6%  wszystkich 1602 haseł wprowadzanych przez badanych osobiście do wyszukiwarek internetowych dotyczyła erotycznych treści.

14. Zainteresowanie tymi treściami przejawiają przeważnie chłopcy (11%), którzy częściej niż dziewczęta (0,3%) wprowadzają te hasła do wyszukiwarek internetowych.

15. Przekonanie o używaniu z tych haseł przez rówieśników jest jednak powszechniejsze: spośród 1189 haseł podanych jako wprowadzane prze rówieśników 29% z tych  podanych przez chłopców i 22% spośród tych podanych przez dziewczęta dotyczyło treści erotycznych.

16. Przekonanie o wykorzystywaniu Internetu przez rówieśników jako źródła kontaktu z treściami erotycznymi maleje z wiekiem (z 33% do 27% wśród chłopców, z 16% do 7% wśród dziewcząt).

Konkluzje:

I. Korzystanie z Internetu przez młodzież  w każdej formie: dyskusji w czateriach, używania wyszukiwarki, otwierania stron www czy z odbierania poczty e-mailowej, stwarza ryzyko przypadkowego kontaktu z treściami erotycznymi.
II. Przypadkowy kontakt z treściami erotycznymi w Internecie(2 górne wiersze w poniższej tabeli) jest większy niż osobiste i spostrzegane wśród rówieśników zapotrzebowanie na te treści (dwa dolne wiersze tabeli):

Treść pytania
Liczba badanych
Liczba uwzględnionych badanych
Procent
Niespodziewany kontakt z erotyką w Internecie (niespodziewane otwarcie się strony z treściami erotycznymi)
391
453
64,2
Niespodziewane treści erotyczne w otrzymanej poczcie elektronicznej
46
145
31,7
Strony www z erotyką, seksem i pornografią wywołują najwięcej emocji u młodzieży (opinia)
239
449
53,2
Seks, erotyka są hasłami najczęściej wprowadzanymi przez rówieśników do wyszukiwarek (opinia)
166
361
46,0
Seks, erotyka to najczęściej podejmowane przez młodzież tematy dyskusji w Internecie (opinia)
191
485
39,4
Strony z seksem, erotyką, pornografią to najczęściej odwiedzane przez młodzież strony www (opinia)
104
382
27,2
Seks, erotyka są hasłami najczęściej wprowadzanymi do wyszukiwarek osobiście
52
434
12,0
Osobiste poszukiwanie treści erotycznych w Internecie
12
332
3,6
Zamierzone wykorzystywanie Internetu jako źródła informacji o seksie, erotyce
12
550
2,2



 
IV. Kontrolowanie korzystania z Internetu przez rodziców i szkołę


1. Kontrolowanie korzystanie z Internetu przez rodziców    
     

1. Tylko 19% badanej młodzieży rodzice ustalili zakres korzystania z Internetu.

2. Kontrola rodzicielska nad używaniem Internetu jest częstsza w przypadku dzieci młodszych – 13-letnich ( 29%) niż starszych 15-letnich (18%  chłopców, 7% dziewcząt).

3. Rodzice zabraniają w Internecie korzystać młodzieży przede wszystkim z treści erotycznych (85%), treści brutalnych i płatnych stron


2.  Kontrolowanie korzystanioa z Internetu przez szkoły

1. Szkoły zabraniają uczniom korzystać w Internecie przede wszystkim z treści erotycznych, czaterii i płatnych stron.

2. Chłopcom zabrania się częściej korzystać z treści erotycznych, dziewczętom - częściej z czaterii i płatnych stron.


Konkluzja:

Kontrola rodzicielska nad używaniem Internetu przez młodzież w wieku 13-15 lat jest niska, ale dotyczy głównie kontaktu z treściami erotycznymi.
 

V. Rozpowszechnienie filtrów rodzinnych    

1. Wg przekonania badanej młodzieży filtr rodzinny jest założony w:

a) 60% komputerów w szkole,
b) 50% komputerów w czytelniach internetowych,
c) 39% komputerów w kawiarniach internetowych,
d) 22% komputerów osobistych młodzieży,
e) 19% komputerów rodziców.

2. Wg chłopców rozpowszechnienie filtrów rodzinnych jest niższe niż wg dziewcząt.

3. Również mniej starszych dzieci uważa, że rozpowszechnienie filtra rodzinnego jest takie, za jakie uważają je dzieci młodsze.

4. Przekonanie o obecności filtra rodzinnego na wykorzystywanych komputerach jest inne w Warszawie niż w Łodzi. W Warszawie młodzież częściej spodziewa się tego filtra we wszystkich miejscach oprócz kawiarni internetowych, podczas gdy młodzież z Łodzi częściej oczekuje filtrów właśnie w tym miejscu.


Konkluzje:

I. W miejscach, gdzie najczęściej korzystają z Internetu chłopcy (kawiarnie internetowe, dom rodzinny),  upowszechnienie filtra rodzinnego jest stosunkowo niskie.
II. W miejscach, gdzie korzystają z Internetu dziewczęta (szkoła), upowszechnienie filtra jest większe.
III. W sytuacji, gdy chłopcy mają większe zapotrzebowanie na treści erotyczne oznacza to ryzyko mniej kontrolowanego, częstszego kontaktu z treściami niekorzystnymi dla rozwoju społeczno-emocjonalnego chłopców.